Zo zijn er in de gemeente Hoogeveen de afgelopen drie jaar “hoogstens vijf incidenten in de openbare ruimte” geweest. In de Zutphense wijk Noordveen geven omwonenden van het azc hun veiligheidsgevoel een 7,8. In 2016 verwachtte nog 41 procent van de wijk een negatieve invloed van het azc. Nu geldt dat voor 13 procent.

Ook de gemeente Gilze en Rijen hoort “nauwelijks klachten”. Het azc Prinsenbosch staat daar al zo’n dertig jaar en biedt onderdak aan twaalfhonderd inwoners. Burgemeester Derk Alssema ziet veel steun onder de bewoners van de Noord-Brabantse gemeente. “Natuurlijk is er weleens wat overlast. Maar het is niet zo dat het uit de hand loopt of zorgen veroorzaakt.”

’‘In Oranje, waar de bussen tegengehouden werden, ontstond na verloop van tijd toenadering tussen de asielzoekers en de lokale bevolking. In plaats van angst ontstond er verbinding.

Ook in Rotterdam-Beverwaard (600 asielzoekers) kantelt de houding van de lokale bevolking. De Volkskrant kopt drie jaar na de komst van het asielzoekerscentrum: ‘In Beverwaard was [de] woede om [het] azc het grootst, maar daar is niets meer van te zien: “We hebben elkaar gek gemaakt”’. En het Algemeen Dagblad kopt twee jaar later: ‘Vijf jaar na rellen zeggen zelfs de grootste tegenstanders nu: dat azc viel eigenlijk best mee’. Op sommige plekken in Nederland wordt zelfs geprotesteerd tegen de sluiting van asielzoekerscentra.‘

Vooral onder omwonenden van NH Kijkduin verschoof het sentiment: 39 procent van deze omwonenden zegt hier positiever over te zijn geworden, terwijl 6 procent er achteraf juist minder over te spreken is. Ook bij de Jupiterkade is een aanzienlijk deel positiever geworden over de opvang. Bij de locaties in het Fletcher Stadshotel en Aquarius veranderden relatief weinig omwonenden van mening. Het aandeel dat van mening verandert of daaraan vasthoudt hangt uiteraard ook samen met de mening die omwonenden op voorhand hadden.

Behoeften: betrokkenheid, en meer communicatiemiddelen op meerdere momenten
De meeste omwonenden vinden het belangrijk om geïnformeerd te worden over de komst van een opvanglocatie voor nieuwkomers. Zij willen vooral weten waar de locatie komt, en wie daar worden opgevangen. Sommige omwonenden hebben behoefte om (meer) betrokken te worden bij de opvanglocatie, zij willen graag meedenken en helpen waar mogelijk, maar missen hierin de reikende hand van de gemeente. Daarmee hangt samen dat buurtbewoners de brief als communicatiemiddel wat schaars vinden. De gemeente zou wat hen betreft ook andere middelen kunnen inzetten om inwoners te bereiken en te betrekken. Dat zou volgens omwonenden bovendien vaker morgen: niet alleen vooraf, maar ook tijdens en na afloop.

• Asielopvang is goed als deze een gezonde en veilige omgeving realiseert voor mensen die oorlog of vervolging hebben ontvlucht. De garantie van een veilige plek en de privacy die daarbij hoort is uitermate belangrijk.

• Een van de cruciale succesfactoren voor goede asielopvang blijkt de mogelijkheid om niet alleen mee te praten, maar ook mee te beslissen. Dat is nodig om daadwerkelijk regie te kunnen nemen.

• Mensen die meer praktische en emotionele ondersteuning ontvangen, hebben vaker werk, zijn mentaal gezonder en voelen zich meer thuis in Nederland. Een veilige basis is belangrijk op het individuele niveau, maar ook voor bredere participatie in de samenleving.

• Hierbij blijkt dat het faciliteren van informele ontmoetingen cruciaal is. Dat gebeurt bijvoorbeeld via gedeelde sportvoorzieningen en open sportclubs, via buurt- en repaircafés.

• Ook werk en vrijwilligerswerk zijn belangrijke manieren om welzijn en ontwikkeling te versterken.

• In Nederland zijn er inmiddels een flink aantal organisaties en bedrijven die bijdragen aan matching tussen asielzoekers en vluchtelingen en bedrijven, en die zowel deze nieuwe werknemers als werkgevers ondersteunen en/of ontzorgen. Nu duidelijk wordt dat asielzoekers en vluchtelingen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het oplossen van tekorten op de arbeidsmarkt, staan werkgevers hiervoor meer open, en wordt dit hier en daar al ingezet om het draagvlak voor het toelaten en opvangen van asielzoekers te bevorderen.

• Opvanglocaties zijn naast verblijfplekken ook plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar ze hun sociale en professionele netwerken kunnen opbouwen of uitbreiden. De inbedding van opvanglocaties in de directe omgeving speelt een grote rol.

• Als een opvanglocatie op een afgelegen plek ligt en moeilijk bereikbaar is, zal het lastig en minder aantrekkelijk zijn voor omwonenden om gebruik te maken van collectieve voorzieningen die op die locatie worden aangeboden. De meeste opvanglocaties zijn niet ontworpen vanuit de gedachte van een buurtfunctie.

• De materiële dimensie is hierbij ook belangrijk. Hoe de directe omgeving van het gebouw eruit ziet, bijvoorbeeld of er hekken, prikkeldraad of een slagboom zijn, maakt uit. Het maakt uit voor de woonervaring van bewoners, maar ook voor de reputatie en het draagvlak onder de omwonenden.

• Met name het hanteren van een open ontwerp blijkt een succesfactor: met de buurt gedeelde voorzieningen zoals een kinderopvang, een buurthuiskamer, een skateboardpark, gedeelde tuinen of andere groene buitenruimtes. Dit soort ruimten zijn gemakkelijk toegankelijk, handig, en creëren mogelijkheden voor spontane, informele, veilige en niet-georganiseerde ontmoetingen.

• Actieve betrokkenheid en medebeslissingsrecht van bewoners van de opvanglocatie en van de buurt bij het ontwerp en de inrichting van deze voorzieningen, is een andere succesfactor. Ook goede openbaar vervoer voorzieningen zijn cruciaal voor inbedding.

• Tot slot hebben wij opvang als goed bestempeld als de opvang de samenleving niet te veel kost. Zo is bekend dat noodopvang heel veel duurder is dan reguliere opvang.

Een regulier azc zo ontwerpen dat het een duurzame investering in de woningmarkt is, waar ook andere doelgroepen kunnen wonen, draagt bij aan wat gezien wordt als goede opvang. Lokale ondernemers laten deelnemen aan de aanbesteding van een azc en lokaal ondernemerschap stimuleren rondom een azc zijn voorbeelden van hoe de komst van een asielzoekerscentrum economische kansen kan bieden